Avrupa Polis Teşkilatı Europol, Pandora Papers araştırmasının bulguları ışığında milletlerarası yasa dışı finans ağlarıyla ilgili yeni bir rapor hazırladı. Kurumun Pandora Papers sızıntılarına ait bir perspektif ortaya koyduğu “Gölge Para: Milletlerarası Yasa Dışı Finansal Ağlar” isimli rapora nazaran “AB’yi etkileyen kara para aklama faaliyetlerinin ölçeği ve karmaşıklığı sızıntılardan evvel hafife alınmıştı.”
Küresel GSYİH’nin yüzde 10’unu geçiyor
Bugün yayımlanan raporda, global olarak offshore sisteminde tutulan toplam servet ölçüsünün 7,5 trilyon Euro olduğu iddiası yer aldı. Bu sayı, global GSYİH’nin yüzde 10’undan fazlasına denk gelirken, tekrar rapora nazaran AB’nin offshore sistemine giden toplam servetteki hissesi 1,5 trilyon Euro’yu buluyor.
Uzmanlara nazaran, offshore sistemi ülkeleri daha da fakirleştiriyor, zira yüksek gelirli vatandaşlar ‘vergiden kaçınmak’ için bu sistemi kullanırken, halk sıhhati yahut kamusal eğitim sisteminin kalitesini artırmak için kullanılabilecek vergi geliri, offshore hesaplarda kayboluyor. Raporda milletlerarası vergi kaçakçılığının bir sonucu olarak 2016’da AB’nin kaybettiği kestirimi vergi gelirinin 46 milyar Euro olduğu belirtiliyor.
Ekim ayının birinci haftasında Milletlerarası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (ICIJ) ve DW Türkçe’nin de ortalarında olduğu 150 medya kuruluşundan oluşan bir takım, 11,9 milyondan fazla belgeyi tahlil etti ve dünya çapında 330 üst seviye siyasetçi ve kamu görevlisinin yanı sıra çok sayıda hatalının offshore şirketler ve hesaplarla irtibatlı olduğunu ortaya çıkardı. Bu şirketler çoklukla vergiden kaçınmak ve sıklıkla kara para aklamak için kullanılıyordu.
Kamu ihalesi alıp vergiden kaçınanlar
Pandora Papers, Türkiye’de ise bir yandan büyük kamu ihalelerini alıp vergi indirimi ve teşviklerden yararlanırken başka yandan gelirlerini vergi cennetlerine aktaran şirketler olduğunu ortaya koydu. İş dünyasının, yerli sermaye vurgusunun öne çıktığı AKP devrinde uygulanan vergi teşvik siyasetlerine karşın offshore hizmetlerine ilgisi dikkat çekti.
Europol’ün yöneticisi Catherine De Bolle, Pandora Papers sızıntılarının istihbaratlarını güncellemek ve beslemek için bir kaynak olduğunu vurguluyor. ICIJ üyesi Knack’ten Kristof Clerix’e konuşan De Bolle, “Europol, Pandora Papers’a vergi açısından değil, organize ağır cürümlerle çaba açısından bakıyor” diyor.
Vergiden kaçınma birçok ülkede yasal olsa da kara para aklama önemli bir kabahat. Rapor, AB’de faaliyet gösteren cürüm şebekelerinin yüzde 80’inden fazlasının kabahat faaliyetleri için “yasal iş yapıları” kullandığını gösteriyor.
De Bolle, “Her üç hadisenin ikisinde kara para aklama, yasal iktisada direkt yatırım yoluyla epeyce kolay bir formda gerçekleşir. Otelleri, restoranları, gayrimenkulleri, altını, lüks eşyaları yahut sanat yapıtlarını düşünün. Lakin üç kara para aklama operasyonundan biri epeyce karmaşıktır. İşte tam burada offshore şirketlerin ortaya çıktığını görüyoruz. Hata örgütleri, kara paralarını aklamak için offshore uzmanlarıyla birlikte çalışıyorlar” tabirlerini kullanıyor.
“Offshore yolsuzlukla bağlantılı”
Offshore şirketlerin dünya çapındaki yolsuzlukla olan irtibatlarına özel bir vurgu yapılan raporda, offshore sisteminin paranın kaynağını ve sahibini gizleyerek hem rüşvet vermeyi hem de almayı bilhassa kolaylaştırdığı belirtildi. Raporda ayrıyeten, “Pandora Papers’ın, offshore firmalarında varlıklarını saklayanlardan birçoğunun politikler yahut karar alıcılar olduğunu ortaya çıkarması bilhassa tasa verici” denildi.
De Bolle, Europol’ün son yıllarda yayınlanan evraklar ve sızıntılarla ilgili nasıl bir rol üstlendiğini ise, “Europol olarak müdahalede bulunabilmemiz için en az iki ülkenin dahil olduğu bir olayda, üyelerden birisinin bizden yardım talep etmesi gerekiyor” kelamlarıyla açıklıyor. Pandora Papers hakkında şimdiye dek üye devletlerden rastgele bir soru almadıklarını tabir eden De Bolle, bunun olağan olduğunu zira organize kabahatlerle ilgili mali soruşturmaların çoklukla çok karmaşık olduğunu ve uzun yıllar alabileceğini söylüyor.
“Panama Papers’tan da yararlandık”
Europol’ün organize hata örgütlerine karşı gayrette, 2016’da yayınlanan Panama Papers sızıntılarından hayli faydalandığını belirten De Bolle, “Bu bilgilere dayanarak 20’den fazla AB ülkesine ve Europol’e ortak olan birlik dışındaki öbür ülkelerle ilişkiler bulduk.” dedi.
Europol’ün son raporu, Pandora Papers sızıntısının vergiden kaçınma, vergi kaçırma ve vergi kaçakçılığı örneklerini ortaya çıkardığına dikkat çekiyor. Raporda kimi AB ülkelerinin vergi kaçakçılığı ve vergiden kaçınmayı kabahat olarak görmedikleri için, vergi kabahatleriyle uğraşa ziyan verdiği belirtiliyor. Şirketlere vergi cürümlerinden ötürü cezai yaptırımlar yerine idari para cezalarının uygulandığını vurgulayan Europol, OECD’nin üye ülkeler için öngördüğü “vergi cürümlerinin isimli ceza gerektiren hatalara dahil edilmesi” planının uygulanmasını öneriyor. AB ile vergi cennetleri ortasında kurulması gereken iş birliğinin kıymetine vurgu yapan rapor, tıpkı vakitte “… bu iş birlikleri geliştikçe, alternatif vergi cennetlerinin ortaya çıktığını” da kabul ediyor.
Pelin Ünker / Serdar Vardar
© Deutsche Welle Türkçe